k. 321 Carbad, Cacalathas srl.

Seachtain na Gaeilge 2026. Dúshlán a Ceathair.

Seo moltaí don bhfoclóir.

1. Wagon sa Bhéarla. Seo atá san bhfoclóir faoi láthair

Nach mbeadh CARBAD i bhfad níos deise?

2. Kakistocracy sa Bhéarla (cineáilín). Tada san bhfoclóir faoi láthair in aon teanga faoi. Seo a chiallaíonn sé:

Rialtas SAM faoi láthair, mar shampla.

Nach mbeadh CACALATHAS iontach mar Ghaeilge air?

Dúshlán

An féidir libh focail eile a chruthú atá níos fearr ná na cinn againn faoi láthair nó nach bhfuil san bhfoclóir ar chor ar bith fós?

Ádh mór, a chairde.

k.320 Briathar Lochtach

Seachtain na Gaeilge, 2026. Dúshlán a trí.

Ná habair, Tá mé ag staidéar. Caithfidh tú, Tá mé ag déanamh staidéir a rá, ar sé. D’aontaigh duine eile leis. Fan. Céard? An bhfuil an briathar lochtach? An briathar é ar chor ar bith? Caithfidh mé staidéar a dhéanamh air! Is maith an rud é bheith ag staidéar. Fan. Sin an rud a thosaigh seo ar fad.

Caithfidh go bhfuil Tá sé ag staidéar ceart. Sin a deir mo chluasa, mo chuimhne liom. Taithí agam air. Go minic. Ach tuigim nach gnáthbhriathar atá ann. Más briathar é.

Cad a deir Teanglann agus An Caighdéan faoi?

1. Teanglann (brí) Níl (s) ann le rá gur ainmfhocal é. Ná briathar. Mar sin, níl sé soiléir.

staidéar, m. (gs. -éir). 1. (Act of) studying; study. (a)~ a dhéanamh (ar theangacha, le haghaidh scrúdaithe), to study (languages, for an examination). ~ allamuigh, field study. Ag ~ go dian, studying hard. srl

Ansin a bhí sé: ag staidéar go dian. Is féidir é a rá. Ach cad faoi mar bhriathar? Aimsir Láithreach? Aimsir Fháistineach? Aimsir Chaite?

2. Anois, Teanglann don Ghramadach. An toradh? Ainmfhocal anseo. Go soiléir.

3. Go Foclóir mar sin. Cé gur féidir déan a úsáid leis, tá samplaí mar seo ann chomh maith:

1. She’s studying hard for her exams. Tá sí ag staidéar go dian dá cuid scrúduithe.
2. Chuaigh sí ag staidéar ar an Mór-Roinn.

4. Sampla de sa Chaighdeán chomh maith

Mar sin, an féidir a rá gur leagan eile é ag staidéar de ag déanamh staidéir?

Ag caint ar bhriathra atá lochtach, níl staidéar ar an liosta. An chuma ar an scéal gur ainmhfhocal é.

Seo na cinn atá lochtach

1. feadair = know
2. ar / arsa = say
3. dar = appear
4. dóbair = almost happen
5. the copula is = is

Lochtach? Áisiúil!!!

An dúshlán? An bhfuil sibh in ann smaoineamh ar aon bhriathar eile mar staidéar? Iad mar bhriathar tar éis ag. Ach ní in aon aimsir eile.

Ádh mór, a chairde.

k. 319 Tá an Locht ar an mBéarla

Seachtain na Gaeilge 2026. Dúshlán a Dó.

Cuireann Béarla mearbhall orm go minic.

Here you are, a deir duine ag tabhairt rud éigin dom.

Tuige? Ar cheap sé nach raibh a fhios agam go raibh mé anseo?

Tá ciall leis an nGaeilge sa chás céanna: Seo duit.

Éasca a thuiscint cad atá ag tarlú ansin. Soiléir.

Bua ag an nGaeilge.

Gaeilge 1: Béarla 0

Sampla eile?

Duine sa chistin. Cabáiste os a chomhair amach. Gearrtha.

Ráiteas: I cut it in half.

Gabh mo leithscéal? Céard is brí leis sin?

In half? Leath amháin? Ní dhá leath? Cad a rinne tú leis an leath eile?

Agus cén chaoi in half? Tuige in?

Tá ciall leis an nGaeilge sa chás céanna: Ghearr mé é ina dhá leath.

Nó

Rinne mé dhá leath de.

Gaeilge 2: Béarla 0

Dúshlán daoibh anois:

An féidir libh teacht ar fhrásaí eile atá níos ciallmhara sa Ghaeilge ná sa Bhéarla?

Ádh mór leis, a chairde.

Seachtain na Gaeilge Abú!

k. 318 Gàidhlig in Amhráin na hÉireann

Seachtain na Gaeilge 2026. Dúshlán a haon.

Amantaí is daoine ag iarraidh teacht ar an mbrí le liricí, téann siad go Teanglann le fáil amach nach bhfuil na focail ann.

Sa chás sin, téann siad go foclóir Dineen de ghnáth.

Muna bhfuil siad ansin, molaim dul go dtí

Tharla seo sa rang againn inniu agus muid ag foghlaim Báidín Fheilimí.

Cad is brí le beosach? a d’iarr duine sa rang.

Go Teanglann linn le fáil amach.

Ach seo an toradh a bhí lenár gcuardach.

Hmmm. Ní raibh sé ann.

BHÍ an focal le fáil i bhfoclóir eile, áfach. Am Faclair Beag. Foclóir i dteanga eile.

Bhí sé ann faoi cheilt uainn sa Ghàidhlig.

beòsach
† -aiche, a Bright, luminous, glittering. 2 Brisk. 3 Trim, spruce, dapper.

Tharla an rud céanna le boidheach.

Ceist eile, a chuala mé. Cad is brí le boidheach?

Chuardaíomar an focal i dTeanglann arís, ach toradh ar bith a bhí le fáil air ansin.

Mar sin, chuamar go Plean B.

Agus is ansin a bhí sé. I bhfoclóir i dteanga eile.

Sa Ghàidhlig.

bòidheach /bɔːjəx/
fir. gin. ⁊ iol. -dhich
1 pretty object 2 sherd (esp. if with pattern)

Is minic a bhíonn muid ag caitheamh focail as Gaeilge isteach in abairtí as Béarla in Éirinn. Go minic i ngan fhios dúinn féin.

Great craic last night srl.

Ar ndóigh, ní haon ionadh é go mbeadh focail ón nGàidhlig ag teacht isteach in amhráin againne. Go háirithe ó thuaidh in áiteachaí ina mbíodh daoine ag dul anonn agus anall go hAlbain go rialta, bheadh sin nádúrtha. Agus nach maith sin!

Anois, dúshlán daoibh.

An bhfuil sibh in ann teacht ar liricí eile a chuireann mearbhall oraibh mar ní Gaeilge atá iontu ar chor ar bith ach teanga eile?

Ádh mór is sibh sa tóir orthu, a chairde.

Seachtain na Gaeilge Abú.